Dinsdag 22 juni 2006
Zondag 26 augustus 2007

- Bezoek aan de bruinkoolmijnen -

We hadden enige tijd geleden een reportage gezien op de televisie over de bruinkoolmijnen in Noordrijn-Westfalen.
Naar aanleiding van dat programma, zijn we er eens een keertje een kijkje te gaan nemen.

Vlak over grens met Duitsland ter hoogte van Limburg ligt in de deelstaat Noordrijn-Westfalen een groot gebied waar zich bruinkool in de bodem bevindt. In de driehoek Aken, Kerpen, Grevenboich liggen een aantal bruinkoolmijnen. Hier wordt door het Duitse bedrijf Rheinbraun bruinkool in dagbouw gewonnen.

Vier zondagen per jaar worden hier excursie's gehouden.
Dat houdt in dat je met een bus door het gebied wordt gereden en van een gids uitleg krijgt over de bruinkoolwinning.
Doordat we bij ons eerste bezoek erg onder de indruk van dit gebied waren, wilden we een keer deelnemen aan de excursie.

Op zondag 26 augustus zijn we naar het verzamelpunt in Kaster gereden, wat aan de rand van de bruinkoolgroeve ligt.
We waren duidelijk niet de enige die interesse in de rondleiding hadden!

Dagbouw wil zeggen dat vanaf het aardoppervlak de grond wordt uitgegraven tot aan de bruinkoollagen en dat vervolgens de bruinkool wordt gedolven. Er zijn op dit moment vier bruinkoolmijnen in bedrijf: Inden, Fortuna/Bergheim, Garzweiler en Hambach. Hier spelen zich gebeurtenissen af van een onvoorstelbare omvang. De dagbouw speelt zich over oppervlakten van enkele tientallen km2. De grootste is Garzweiler met een bedrijfsoppervlakte van 25 km2. Diepten van de dagbouwmijnen variëren van 150 tot 300 meter; dit laatste in Hambach. Uitgraven tot op deze diepten betekent dat continu grote hoeveelheden grondwater weggepompt moeten worden, omdat anders de dagbouw vol zou lopen. Er komen bij de winning ook grote hoeveelheden onbruikbaar materiaal vrij. Gemiddeld ontstaat bij elke ton gewonnen bruinkool 3-5 m3 afval. Dit wordt grotendeels in de dagbouw zelf opgeslagen, waardoor surrealistische landschappen ontstaan. Ontginning van een concessie kan, afhankelijk van de grootte, enkele tot vele tientallen jaren in beslag nemen.

Bij de dagbouw wordt iedere keer dezelfde methode toegepast. Het oppervlak van het te ontginnen wordt eerst volledig 'leeg' gemaakt. Alle bebouwing, alle vegetatie en natuur wordt verwijderd. Vervolgens worden de bovenste grondlagen verwijderd. Hoe ver dit gebeurt, hangt af van de diepte waarop de bruinkoollagen beginnen; het kan gaan om bovenlagen tot 100 meter. Daarna begint de winning van de bruinkool. Het hier beschreven proces baant zich een weg door het landschap. Het afval en de bruinkool wordt door een grote bagger gewonnen. Deze is verbonden met een kilometerslange transportband, die weer uitkomt in een grote verdeelmachine. Vanhieruit worden dit getransporteerd door treinen.

De transportbanden zijn écht kilometerslang!

We rijden verder over een landweg door het gebied, de natuur is hier op een bepaalde manier wel aanwezig.

Hier is de immense omvang van het gebied duidelijk te zien!

We rijden langzaam de groeve in.

In de afgegraven wanden zijn duidelijk de afdrukken te zien van de graafmachine.

Als we verder rijden, komen we bij de grootste machine ter wereld uit, de "Schaufelradbagger"

Deze bagger heeft van die onvoorstelbare afmetingen: 240 meter lang, 96 meter hoog en 13.500 ton zwaar.
Hij kan dagelijks zoveel bruinkool verwerken dat men een bijna 30 kilometer (!) lange trein hiermee laden kan!
Overigens kan met het materiaal waarmee deze bagger gebouwd is, twee eifeltorens worden gebouwd!

Deze machine wordt door vier personen bediend en is 24-uur per dag werkzaam!

We rijden verder langs de metershoge afgegraven wanden.

Door het gebied lopen dus kilometerslange transportbanden en verdeelpunten.

Bij het leegmaken van het landschap vóór de winning worden ook dorpen afgebroken. De huizen worden opgekocht door Rheinbraun; de bewoners veelal verplaatst naar nieuw gebouwde wijken bij bestaande dorpen. In het jargon heet dit 'umgesiedelt'. Waar de bruinkool volledig gewonnen is, wordt het landschap gerecultiveerd. Er wordt nieuwe natuur aangelegd en soms worden er ook nieuwe dorpen gebouwd. In dit gebied leven ook alweer een aantal diersoorten.

Rondom het gebied zijn verschillende uitzichtpunten gemaakt,
waar je een overzicht hebt over een groot gebied van deze bruinkoolwinning.

De rondleiding gaat door het gebied Garzweiler.

Garzweiler bestaat eigenlijk uit Garzweiler I en Grazweiler II; zij worden gescheiden door een autoweg, de A44, die inmiddels is afgebroken. Het dorp Otzenrath dat vlak langs deze autoweg lag, is in 2006 afgebroken. Al sinds enige jaren worden deze dorpen als Otzenrath opgekocht door Rheinbraun en sterft daardoor een langzame dood. De dagbouw in Garzweiler, die begonnen is in 1982, zal tot 2044 doorgaan. Sinds 1950 zijn 30.000 mensen 'umgesiedelt'. Als de huidige plannen volledig worden uitgevoerd zullen er de komende tientallen jaren nog zo'n 7.500 mensen moeten verhuizen. Rond 2013 komt zelfs de A61 in gevaar, omdat deze dwars door het toekomstige bruinkoolwinning gebied loopt!

De rondleiding is na ongeveer een uurtje voorbij en het is absoluut de moeite waard!

Garzweiler II is een belangrijk item geweest bij de verkiezingen in 1995 in de deelstaat Noordrijn-Westfalen. De Groenen gingen de verkiezingen in met de belofte dat Garzweiler II gestopt zou worden, kwamen na de verkiezingen aan de macht samen met de SPD en hebben zich daarna gecommitteerd aan de plannen. Garzweiler II kon gewoon doorgaan, ook onder verantwoordelijkheid van ministers van de Groenen. Maar ja, het gaat dan ook om 40.000 arbeidsplaatsen, waarvan 12.000 direct bij Rheinbraun. In Duitsland wordt 25% van de stroom opgewekt in elektriciteitscentrales die met bruinkool gestookt worden; voor Noordrijn-Westfalen is dit zelfs 40%. In de nabijheid van de bruinkoolwinningsplaatsen staan drie elektriciteitscentrales die bruinkool als brandstof gebruiken. Deze centrales hebben een gezamenlijk vermogen van bijna 10.000 Mega Watt. Per jaar gebruiken zij zo'n 85% van de 110 miljoen ton bruinkool die afgegraven wordt. Energietechnisch gezien is bruinkool een weinig aantrekkelijke brandstof. De energie inhoud van bruinkool bedraagt maar 40-70% van die van steenkool. Pikant detail is dat, sinds de elektriciteitsmarkt geliberaliseerd is, 10% van de elektriciteit in Nederland wordt ingevoerd. Gedeeltelijk vindt deze import uit Duitsland plaats en dus gebruiken we in Nederland ook met bruinkool opgewekte stroom.

Ondanks dat het uitzicht niet mooi is, raak je niet uitgekeken van de omvang van dit project.

Meer informatie over dit project kunt u op de volgende website vinden.
Bruinkoolwinning
De achtergrondinformatie van dit project heb ik overgenomen van: Een merkwaardig landschap

Op maandag 13 april 2009 hebben we een bezoek gebracht aan de Sophienhöhe.
De Sophienhöhe is een stortberg, ontstaan door het storten van deklagen uit de bruinkoolgroeve Hambach.
Klik hier om de foto's en verder info hiervan te bekijken.

Terug naar boven